Kannabidiol (CBD) łagodzi objawy i poprawia jakość życia w mukowiscydozie
Mukowiscydoza (CF – cystic fibrosis) to dziedziczna, autosomalnie recesywna choroba charakteryzująca się dysfunkcją białka CFTR (cystic fibrosis transmembrane conductance regulator), odpowiedzialnego za transport jonów chlorkowych przez błony komórkowe. Choroba obejmuje wiele układów i prowadzi do przewlekłych zakażeń, nadmiernego śluzu w drogach oddechowych, zaburzeń trawienia, zaburzeń funkcji wątroby i płuc, a także niepłodności u mężczyzn. Objawy te znacząco obniżają jakość snu i codziennego funkcjonowania pacjentów, generując dużą uciążliwość i obciążenie terapeutyczne.
Współczesne leczenie mukowiscydozy jest wielodyscyplinarne i wymaga podejścia całościowego – obejmuje m.in. enzymy trzustkowe, suplementację wysokokalorycznych składników odżywczych i witamin, fizjoterapię oddechową, terapie modulujące CFTR oraz strategie przeciwdziałania infekcjom. Pomimo postępu w terapii, wiele objawów pozostaje niecałkowicie wyrównanych, a pacjenci nadal borykają się z przewlekłym stanem zapalnym i dyskomfortem. W omawianym poniżej raporcie przypadek terapii opierał się na oleju CBD o pełnym spektrum (full-spectrum), zawierającym kannabidiol (CBD) wraz z innymi naturalnymi kannabinoidami, terpenami i flawonoidami obecnymi w roślinie konopi. Preparat był przeznaczony do podawania doustnego w formie kropli olejowych.
Cel i znaczenie przypadku
Cytowany przypadek opisuje przypadek dwurocznego chłopca z mukowiscydozą wywołaną homozygotyczną mutacją ΔF508 w genie CFTR. Pacjent od urodzenia zmagał się z zaburzeniami trawienia (wymioty, biegunki), dusznością, świszczącym oddechem, nadmiernym wydzielaniem wydzieliny dróg oddechowych, spowolnieniem rozwoju motorycznego oraz zaburzeniami odżywiania.
W czwartym miesiącu życia włączono leczenie wzmacniające – w tym fizjoterapię trzykrotnie dziennie, suplementy diety i enzymy trzustkowe – lecz objawy (kaszel, świszczący oddech, wzdęcie brzucha, chrapanie, zaburzenia snu i drażliwość) nadal utrzymywały się.
Wdrożenie terapii CBD
Rodzice pacjenta rozpoczęli stosowanie olejku CBD z pełnym spektrum (full‑spectrum), zawierające kannabidiol (CBD) oraz niewielkie stężenie THC. Było to podawane dwa razy dziennie, a pacjent regularnie poddawany był telemonitoringowi (telemedyczne konsultacje, ocena parametrów klinicznych, badania czynności wątroby – TGP, TGO, USG jamy brzusznej).
Dawkowanie zostało ustalone indywidualnie, w porozumieniu z rodzicami pacjenta i pod nadzorem zespołu medycznego, z zastosowaniem stopniowej titracji — zaczynając od niewielkiej ilości, zwiększanej do dawki docelowej. Dawka początkowa: 2,93 mg CBD dwa razy dziennie (rano i wieczorem). Dawka końcowa po okresie titracji: dwa razy dziennie, co odpowiadało 5,86 mg CBD na dawkę (łącznie 11,72 mg CBD dziennie). Preparat podawano doustnie, zazwyczaj bezpośrednio do ust dziecka przy pomocy strzykawki lub pipety. Cały proces zwiększania dawki trwał kilka dni, a tolerancja była oceniana na podstawie obserwacji objawów i potencjalnych działań niepożądanych. Po osiągnięciu dawki docelowej, leczenie kontynuowano bez przerw przez kolejne tygodnie, co pozwoliło na utrzymanie stabilnego poziomu CBD w organizmie. Taki schemat dawkowania pozwolił uzyskać efekty terapeutyczne opisane w raporcie, bez konieczności stosowania wyższych dawek czy wprowadzania dodatkowych leków przeciwzapalnych.
Obserwowane efekty po 5 tygodniach terapii
Po pięciu tygodniach stosowania CBD, rodzice odnotowali znaczącą poprawę następujących objawów:
- Skrócenie oddechu i świszczący oddech – znikły rano, brak duszności, oddychanie nie było już słyszalne ani głośne.
- Wzdęcie brzucha – znaczne zmniejszenie obrzęku i dyskomfortu.
- Sen nocny – poprawa jakości snu (mniejsza senność w ciągu dnia, brak chrapania).
- Drażliwość i nastrój – stan emocjonalny pacjenta stał się spokojniejszy, zmniejszyła się drażliwość.
- Apetyt i przyrost masy – znaczny wzrost apetytu, regularne spożywanie posiłków, lepszy przyrost wagowy.
- Zabarwienie i konsystencja stolca – regularne wypróżnienia (5–6 dziennie), relatywnie ciemniejszy kolor stolca, duża objętość, gęstsze/stabilne stolce.
- Nasycenie tlenem – saturacja wzrosła do około 96–97 %, a w jednej z notatek podano również 98 %.
- Kolonizacja Pseudomonas – ujemne posiewy (brak kolonizacji stereotypową bakterią). Dodano również tabelę porównawczą stanu przed i po włączeniu terapeutycznego oleju CBD (również widoczną w raporcie).
CBD w mukowiscydozie: opis przypadku
Bezpieczeństwo i tolerancja
- Profil bezpieczeństwa – monitorowane parametry czynności wątroby (enzymy) oraz USG jamy brzusznej nie wykazały żadnych niepożądanych zmian – terapia była dobrze tolerowana;
- Po sześciu miesiącach pacjent kontynuował terapię CBD z utrzymaniem poprawy oraz bez ostrych niepożądanych efektów, co sugeruje trwałość efektów i bezpieczeństwo w dłuższej obserwacji
Szerszy kontekst i implikacje terapeutyczne
W raporcie podkreślono, że układ endokannabinoidowy odgrywa istotną rolę w regulacji reakcji immunologicznych i zapalnych. Z tego względu celowane modulowanie tego układu, w tym przy pomocy CBD, może stanowić obiecującą strategię terapii mukowiscydozy.
Autorzy zaznaczają, że dotychczasowe leki przeciwzapalne w mukowiscydozie, choć skuteczne, niosą ryzyko immunosupresji – stąd CBD wydaje się atrakcyjnym kandydatem jako środek przeciwzapalny bez takiego efektu ubocznego.
Źródło
- "Cannabidiol Reduces Symptoms and Improves Quality of Life in Cystic Fibrosis: A Case Report", Kassia Martins Fernandes Pereira, Eliana Rodrigues and Carolina Ferreira Nocetti
